[ad_1]
महाराष्ट्र दिन किंवा महाराष्ट्र दिवस हा महाराष्ट्र राज्यात साजरा केला जाणारा वार्षिक उत्सव आहे. दरवर्षी १ मे रोजी साजरा केला जाणारा हा दिवस महाराष्ट्र राज्याच्या स्थापनेचा दिवस आहे. महाराष्ट्राची संस्कृती आणि परंपरा साजरी करणारे राजकीय भाषणे आणि परेड हे या दिवसाचा एक महत्त्वाचा भाग आहेत.
राज्य पुनर्रचना कायदा, १९५६ ने प्रत्येक भारतीय राज्याचे भाषेच्या आधारावर विभाजन केले. तथापि पूर्वीच्या मुंबईत मराठी, गुजराती, कच्छी आणि कोकणी यासारख्या वेगवेगळ्या भाषा बोलल्या जात होत्या. याच वेळी संयुक्त महाराष्ट्र समितीने स्वतंत्र राज्याची मागणी करण्यासाठी चळवळ सुरू केली. संघटनेची इच्छा होती की मुंबईचे दोन भाग करावेत – एक भाग ज्यामध्ये मराठी आणि कोकणी भाषिक लोक असतील आणि दुसरे ज्यामध्ये प्रामुख्याने गुजराती आणि कच्छी भाषिक लोक असतील.
समांतरपणे, महागुजरात चळवळ नावाची आणखी एक चळवळ सुरू झाली. नंतरची मागणी सर्व गुजराती भाषिक लोकांसाठी वेगळे राज्य असावे. या चळवळींमुळे त्यांच्या समुदायासाठी वेगळे राज्य मागणाऱ्या दोन्ही गटांमध्ये वारंवार संघर्ष झाला. अखेर मुंबई पुनर्गठन कायदा लागू झाल्यानंतर शांतता प्रस्थापित झाली. या चळवळी किंवा आंदोलनाच्या परिणामी, मुंबई पुनर्गठन कायदा, १९६० नुसार महाराष्ट्र आणि गुजरात राज्यांची स्थापना झाली. हा कायदा १ मे १९६० रोजी, आंतरराष्ट्रीय कामगार दिनाच्या दिवशीच लागू झाला.
महाराष्ट्राची संस्कृती आणि वारसा
महाराष्ट्राची संस्कृती आणि वारसा ही विविध परंपरा आणि पद्धतींचे सुसंवादी मिश्रण आहे. भव्य ऐतिहासिक स्मारके, उत्साही उत्सव आणि अपवादात्मक कलात्मकतेने नटलेला महाराष्ट्र एकतेचे प्रतीक म्हणून उभा आहे. शतकानुशतके राज्य करणाऱ्या अनेक राज्यांच्या गौरवशाली वारशाचा मराठी संस्कृतीवर प्रचंड प्रभाव आहे.
वास्तुकला
महाराष्ट्रात अनेक राजवंशांचा आणि परदेशी स्थापत्य शैलींचा प्रभाव मुबलक प्रमाणात आढळतो. बौद्ध परंपरांच्या दगडी बांधकामापासून ते वसाहतीकालीन इमारतींपर्यंत, महाराष्ट्र स्थापत्य चमत्कारांनी भरलेला आहे. कला आणि हस्तकलेचा विचार केला तर, या प्रदेशात अनेक प्रसिद्ध चित्रकला शैलींचा उगम झाला आहे. वरली चित्रकला, सावंतवाडी कला आणि बिदरी क्राफ्ट ही काही प्रसिद्ध महाराष्ट्रीयन कला शैली आहेत.
साहित्य
मराठी भाषेला दीर्घ साहित्यिक वारसा आहे. शिवाजी सावंत, भालचंद्र नेमाडे आणि विष्णू सखराम खांडेकर यांसारख्या लेखकांनी मराठी साहित्यात मोठे योगदान दिले आहे. अनेक प्रशंसित लेखकांसह, मराठी साहित्य महाराष्ट्राच्या जीवन, इतिहास, धर्म, तत्वज्ञान आणि सामाजिक समस्यांचे चित्रण करण्यासाठी ओळखले जाते.
संगीत आणि नृत्य
महाराष्ट्र त्याच्या संगीत प्रतिभेसाठी देखील ओळखले जाते. झाकीर हुसेन, आशा भोसले, किशोरी आमोणकर आणि पंडित भीमसेन जोशी हे काही दिग्गज मराठी संगीतकार आहेत. लावणी, तमाशा आणि कोळी सारखे लोकनृत्य प्रकार देखील उत्सव आणि इतर सांस्कृतिक कार्यक्रमांमध्ये सादर केले जातात, ते देखील महाराष्ट्रात खूप लोकप्रिय आहेत.
महाराष्ट्राची संस्कृती आणि वारसा भूमीची विविधता आणि चैतन्य प्रदर्शित करतो. उत्कृष्ट कला आणि हस्तकला, संगीत आणि नृत्य, विस्मयकारक वास्तुकलेसह, महाराष्ट्राच्या विशिष्ट संस्कृती आणि परंपरा प्रतिबिंबित करते.
ALSO READ: Maharashtra Day Wishes In Marathi महाराष्ट्र दिनाच्या शुभेच्छा
महाराष्ट्र दिन कसा साजरा केला जातो?
दरवर्षी महाराष्ट्र सरकारने राज्याच्या जन्मदिनानिमित्त १ मे हा दिवस सार्वजनिक सुट्टी म्हणून मानला आहे. या खास दिवशी शाळा, महाविद्यालये, कार्यालये अशा बहुतेक शैक्षणिक संस्था बंद राहतात. दिवसाची सुरुवात दादर येथील शिवाजी पार्क येथे परेडने होते. राज्याचे राज्यपाल राज्य राखीव पोलिस, गृहरक्षक दल, मुंबई पोलिस, बीएमसी फोर्स, वाहतूक पोलिस यांच्यासह इतर कर्मचारी परेडमध्ये भाग घेतात. महाराष्ट्राची संस्कृती आणि परंपरा दर्शविणारे अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात.
या दिवशी शहीदांना श्रद्धांजली अर्पण करून दिवस साजरा करताना संबंधित जिल्हा मुख्यालयात मान्यवरांच्या उपस्थितीत ध्वजारोहण केले जाते. राज्याच्या या उल्लेखनीय सेवेबद्दल खेळाडू, पोलिस अधिकारी आणि डॉक्टर अशा विविध पार्श्वभूमीतील व्यक्तींना बक्षीस दिले जाते.
या महाराष्ट्र दिनानिमित्त महाराष्ट्रातील लोक पारंपारिक लावणी सादरीकरण – मराठी संतांनी लिहिलेल्या कवितांचे कथन – यासह हा दिवस साजरा करतात, तर राज्यभर मिरवणुका काढल्या जातात. महाराष्ट्र दिनानिमित्त राज्य सरकार आणि अनेक खाजगी कंपन्या नवीन प्रकल्प आणि योजनांचे उद्घाटन आणि लाँच करण्याची संधी घेतात. योगायोगाने, हा दिवस जगभरात आंतरराष्ट्रीय कामगार दिन म्हणून देखील साजरा केला जातो, जो १९ व्या शतकापासून साजरा केला जात आहे.
महाराष्ट्र दिन किंवा महाराष्ट्र दिन म्हणजे भाषिकतेवर आधारित मराठी राजकीय चळवळीचा विजयोत्सव. १९५० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात आणि १९६० च्या दशकाच्या सुरुवातीच्या काळात झालेल्या आवाजाच्या एकत्रीकरणाचा महाराष्ट्रातील लोकांवर, त्याच्या संस्कृतीवर आणि परंपरांवर खोलवर परिणाम झाला आहे.
[ad_2]
Source link
