कृषी संकट KrushiSamasya गहिरं होतंय! हवामान बदल,वाढती लागत आणि भावअस्थिरतेत शेतकरी अडचणीत
शेतीसमोरील krushi issue प्रश्नांची वाढती यादी; उत्पादनखर्च,पाणीटंचाई आणि बाजारपेठेचा ताण
भारतीय कृषी क्षेत्रातील Indian Agriculture प्रमुख समस्या कोणत्या ? हवामान बदल,उत्पादनखर्च, पाणीटंचाई आणि बाजारभावातील अस्थिरतेमुळे शेतकरी संकटात
IndianAgriculture: पंढरपूर/ ज्ञानप्रवाह न्यूज – ग्रामीण भारताची कणा मानली जाणारी शेती आज विविध समस्यांच्या कचाट्यात सापडली आहे.हवामानातील अनिश्चितता, वाढता उत्पादनखर्च, बाजारभावातील अस्थिरता आणि कर्जाचा डोंगर यामुळे शेतकरी मोठ्या आर्थिक व मानसिक तणावाला सामोरे जात आहेत. आधुनिक तंत्रज्ञान उपलब्ध असतानाही कृषी क्षेत्रातील Indian Agriculture मूलभूत प्रश्न अजूनही सुटलेले नाहीत, हीच वस्तुस्थिती आहे.
हवामान बदलाचा सर्वाधिक फटका शेतीला बसत आहे. अवकाळी पाऊस, दुष्काळ, अतिवृष्टी आणि गारपीट यामुळे पिकांचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होत आहे.पारंपरिक पिक पद्धती या बदलत्या हवामानासोबत जुळवून घेण्यात अपयशी ठरत असल्याने उत्पादनात घट होत आहे.
दुसरीकडे,बियाणे, खते,कीटकनाशके, डिझेल आणि वीज दरवाढीमुळे उत्पादनखर्च प्रचंड वाढला आहे.मात्र शेतमालाला मिळणारा बाजारभाव त्या प्रमाणात वाढत नसल्याने नफा नगण्य राहतो किंवा तोटाच सहन करावा लागतो. किमान आधारभूत किंमत (MSP) असूनही प्रत्यक्ष बाजारात त्याचा पुरेसा लाभ शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचत नसल्याची तक्रार आहे.पाणीटंचाई हा आणखी एक गंभीर प्रश्न आहे.अनेक भागांत सिंचन सुविधा अपुऱ्या असून पावसावर अवलंबून शेती आजही मोठ्या प्रमाणात आहे.
जलसंधारण प्रकल्प आणि सूक्ष्म सिंचन योजना कागदावर दिसतात पण प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत मर्यादा जाणवतात.
याशिवाय कर्जबाजारीपणा,विमा योजनांतील अडचणी, नैसर्गिक आपत्तीपश्चात अपुरी भरपाई आणि बाजारपेठेतील दलालांची साखळी या समस्यांमुळे शेतकरी असुरक्षित झाला आहे. तरुण पिढी शेतीपासून दूर जात असल्याचे चित्रही चिंताजनक आहे.
तज्ज्ञांच्या मते शाश्वत शेती,आधुनिक तंत्रज्ञानाचा योग्य वापर, थेट बाजारपेठ, मूल्यवर्धन आणि प्रभावी सरकारी धोरणे याशिवाय कृषी संकटावर मात करणे कठीण आहे. शेती व शेतकरी वाचवणे म्हणजे देशाच्या अन्नसुरक्षेचे आणि अर्थव्यवस्थेचे रक्षण करणे होय हे धोरणकर्त्यांनी लक्षात घेणे अत्यावश्यक आहे.
